Dlatego rozpoczynam krótką serię artykułów na ten temat. Kilka dni temu napisałam artykuł do Mediarun O badaniach użyteczności z udziałem dzieci, gdzie staram się przekonać do tego, że warto takie badania przeprowadzać. Dzisiaj kilka słów o rozwoju poznawczym dzieci w różnym wieku i o tym, jak mogą zachowywać się w trakcie badań. Kolejny wpis poświęcony będzie praktycznym wskazówkom jak przygotować się do badań z dziećmi i jak je moderować. Na koniec pojawi się case study z badania, które przeprowadzałam z dziećmi w wieku 6–13 lat. Wszystkie artykuły powstały z pomocą Marcina Kindermana, który w ramach stażu w K2 UX pomagał mi zbierać materiały i pisał niektóre fragmenty.

Przechodząc do rzeczy…

Przygotowując się do badań z dziećmi należy wziąć pod uwagę dużą różnorodność tej grupy, u której zmiany w poziomie rozwoju w początkowych latach życia następują w postępie geometrycznym. Aby ograniczyć późniejsze problemy z interpretacją uzyskanych wyników, należy najpierw sprawdzić czy planowane badania odpowiadają danej grupie wiekowej. Nie da się bowiem przetestować niektórych serwisów z dziećmi, u których nie został jeszcze osiągnięty określony poziom rozwoju mentalnego.

Literatura tematu wyróżnia następujący podział kategorii wiekowych:

Od 2 do 5 lat – wiek przedszkolny

Jeszcze jakiś czas temu powiedziałabym, że dzieci w tym wieku raczej nie korzystają z komputera. Jednak czasy się zmieniają, ja zaczynam być starej daty, a komputer staje się dobrym sposobem na zajęcie czymś dziecka. Według World Internet Institute, dziecko w tym wieku 50 – 60% czasu spędzonego przed komputerem poświęca na granie, a resztę na oglądanie filmów. Możemy więc już projektować dla nich serwisy z grami i zacząć przeprowadzać badania.

Piaget, psycholog dziecięcy, opracował kiedyś typologię rozwoju poznawczego u dzieci. Warto jest wziąć z niej kilka wskazówek dotyczących dzieci w tym wieku i uważać na:

  • Centryzm – zniekształcenie percepcji przez koncentrowanie się tylko na jednym aspekcie problemu. Łączy się to m. in. z problemami przy postrzeganiu zachowania stałości przez przedmioty, np. zgnieciona kulka z plasteliny według dzieci oprócz kształtu zmienia również masę
  • Egocentryzm – przyjmowanie założenia, że inni wiedzą to samo co one, np. co dziś robiły cały dzień. Ciężko im przyjąć perspektywę innego człowieka
  • Odpowiedzialność obiektywna – brak liczenia się z intencjami postępowania a jedynie z jego skutkami, np. osoba która potłukła przez przypadek pięć szklanek jest mniej winna niż ta, która potłukła jedną specjalnie
  • Animizm – przypisywanie przedmiotom cech charakterystycznych dla ludzi, np. kopnięta zabawka odczuwa ból z tego powodu

Dzieci w tym wieku są zdecydowanie najbardziej wymagającą grupą przy testowaniu:

  • Najszybciej mogą się męczyć lub nudzić, poszczególnymi zadaniami lub całym badaniem – dlatego dobrze zaplanować sesję nie dłuższą niż 30 – 40 minut. Powinieneś też uważnie obserwować dziecko i jeśli potrzeba, zrobić dwuminutową przerwę, ale nie dłuższą, aby dziecko nie miało czasu zająć się inną, bardziej atrakcyjną aktywnością
  • Szybko się rozpraszają, mogą więc mieć problemy ze skupieniem się na konkretnej czynności lub nie odpowiedzieć na pytanie, które ich nie zainteresuje – można wtedy spróbować wrócić do zadania czy pytania później, jednak nie więcej niż dwa razy, aby dziecko nie poczuło się „naciskane”
  • W związku z powyższym, raczej swobodna eksploracja serwisu niż lista zadań – powinny móc swobodnie korzystać z serwisu, według własnych zainteresowań, zamiast wykonywać konkretne zadania
  • Powinniśmy starać się dostosować język do poziomu dzieci – oczywiście nie oznacza to, że masz zdrabniać czy seplenić. Chodzi o dostosowanie słownictwa do zasobności słownika dziecka – nie używaj trudnych słów, a gdy musisz zapytać o coś „trudniejszego” (np. o lektora) możesz użyć szerszego opisu („głos bohatera, który słychać cały czas z komputera”). Gdy dziecko nadal nie rozumie – parafrazuj